Strona główna

Witam na naszej stronie!

Witam na stronie Studia Wschód - programu telewizyjnego emitowanego w TVP Wrocław. Właśnie w Studiu Wschód zrodziła się nasza główna akcja: "Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia". Realizujemy ją w ścisłej współpracy z Dolnośląskim Kuratoriom Oświaty.


Na tej stronie znajdą Państwo informacje związane z organizacją i przebiegiem Akcji. W tym programie organizowane są zbiórki darów dla Polaków na Kresach, zbiórka zniczy na kresowe groby, podejmowane są inicjatywy związane z remontem ważnych dla polskiej kultury obiektów. Ale nasz główny cel, to przybliżanie dolnośląskim Kresowiakom ich stron rodzinnych. Filmy z kresowych wsi i miasteczek, które przyszło porzucić udając się w exodus na Zachód też znajdziecie na tej stronie. Zapraszam!
Grażyna Orłowska-Sondej


Ku chwale Legionistów Polskich
Zbiórka na odbudowę Pomnika Żelaznej Brygady w Pasiecznej

Odzyskanie przez Polskę upragnionej niepodległości było czynem wymagającym wielu poświęceń, trudów i męstwa. Wolną Ojczyznę w 1918 roku zawdzięczamy w dużej mierze Legionom Polskim, które wydarły Rzeczpospolitą z uścisków nieprzyjaciela. Podwaliny pod niepodległość dali żołnierze Żelaznej Brygady, a ich bohaterstwo nie miało granic. Podążając legionowym szlakiem, chcąc oddać należytą cześć i chwałę poległym za Polskę, apelujemy o wsparcie odbudowy Pomnika Legionistów w Pasiecznej. Czy miejsce spoczynku tak wspaniałych synów Rzeczpospolitej może dłużej popadać w ruinę? Poniżej znajdą Państwo numery kont, na które będzie można wpłacać datki na ratowanie Pomnika Żelaznej Brygady.

II Brygada Legionów, zwana również "Żelazną" lub "Karpacką" budziła podziw nie tylko wśród Rodaków, ale również i innych narodów. "Dzięki Wam nasze ogniska domowe nie rozpadły się w gruzy. Piersi Wasze powstrzymały najeźdźcę, a wroga siła rozbiła się o Wasze prawice" - tak o polskich bohaterach pisała młodzież akademicka z Marmaros-Siget na Węgrzech.

Boje przeciwko Rosjanom Żelazna Brygada prowadziła już od końca 1914 roku. Na karpackim froncie czyhał na nich nie tylko wróg, ale i nieokiełznana przyroda. W październiku legioniści rozpoczęli budowę słynnej "Drogi Polskiej" w Karpatach. Dzięki niebywałemu trudowi w ciągu 50 godzin udało się stworzyć 7 kilometrów drogi z okrąglaków z 28 mostami. To pozwoliło zaskoczyć rosyjskiego nieprzyjaciela. Na granicy z Węgrami postawiono 7-metrowy krzyż, na którym rzeźnik z Krakowa, Adam Szania, wyżłobił bagnetem napis: Młodzieży Polska - patrz na ten krzyż. Legiony Polskie dźwignęły go wzwyż, przechodząc góry, lasy i wały - dla Ciebie Polsko i dla Twojej chwały.

Kilka dni później Żelazna Brygada odniosła zwycięstwa pod Rafajłową (gdzie w późniejszym czasie powstała słynna Hallerówka, miejsce z którego przyszły generał Józef Haller dowodził swoimi żołnierzami) i właśnie Pasieczną. W tej niewielkiej wsi, leżącej na szlaku legionistów, znajduje się pomnik upamiętniający bohaterów Rzeczpospolitej. Od dwóch lat opiekują się nim uczniowie z Zespołu Szkół im. ks. Jana Dzierżonia w Pieszycach wraz z nauczycielką Bernadettą Szczypką.

Dzięki pracy wolontariuszy, w ramach Akcji MOGIŁĘ PRADZIADA OCAL OD ZAPOMNIENIA, żołnierska mogiła jest uporządkowana, przepasana biało-czerwoną wstęgą, a ku pamięci legionistów palą się znicze, których przez wiele lat tak bardzo brakowało w tym miejscu. Niestety, nadgryziona przez ząb czasu konstrukcja pomnika grozi zawaleniem.

- Pomnik trzeba będzie przebudować w całości. Kamienie na których stoi mogą się niebawem osunąć i dojdzie do nieszczęścia. Należy przygotować projekt przebudowy i wtedy będziemy mieli gwarancję, że pomnik przetrwa jeszcze wiele lat - mówił dla Studia Wschód Wasyl Michajluk, sołtys Pasiecznej i dodał - To bardzo dobrze, że polska wspólnota opiekuje się swoimi zmarłymi i poszukuje śladów ich bohaterstwa. Jeżeli chodzi o ten pomnik to cieszymy się, że ta mogiła znajduje się w naszej wsi.

Powstała już koncepcja przebudowy miejsca upamiętniającego bohaterów walk o niepodległość Polski. Będzie ona wymagała wiele pracy, jednak oddanie należytej czci Żelaznej Brygadzie to obowiązek, jaki przy Państwa udziale chcemy zrealizować.

- Trzeba go oczyścić i przełożyć kamienie na wyrównany fundament. On również popada w ruinę, ponieważ usadowiony jest na pochyłej podstawie. To powoduje przemieszczanie się kamienia na uszkodzonej wyprawie. Trzeba tutaj zbudować takie specjalne tarasy z płyt, na których staną znicze. Dobrze byłoby umieścić jeszcze jedną tablicę informacyjną o tym historycznym wydarzeniu - przyznaje Taras Uhryniuk, główny architekt powiatu nadwórniańskiego.

Obecni mieszkańcy Pasiecznej są przychylnie nastawieni do idei odbudowy pomnika. Uczniowie z tutejszej szkoły, każdego roku w dzień 11 Listopada, przychodzą pod mogiłę zapalić znicze i pomodlić się za poległych podczas I wojny światowej. Z uznaniem o naszych działaniach wypowiadają się również przedstawiciele władzy.

- Tak się złożyło, że łączy nas wspólna historia i zobowiązani jesteśmy do pielęgnowania tej pamięci, przekazywania jej z pokolenia na pokolenie. To dobrze, że Polska młodzież szanuje tę przeszłość. Chcę Wam podziękować i zapewnić, że działania strony polskiej będziemy wspierać. Zobowiązujemy się do zapewnienia dzieciom dobrych warunków pracy i wypoczynku - mówi nam Aleksander Keniz, starosta rejonu nadwórniańskiego.

Pamięć legionistów chcemy uczcić 11 Listopada, w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Wkład żołnierzy Żelaznej Brygady w uczynienie Ojczyzny wolnej jest nieoceniony. Wielu z nich poległo na polu chwały. Odbudowanie pomnika ich pamięci będzie wyrazem podziękowania od wdzięcznego Narodu. Bo o takim męstwie i odwadze nie można zapominać nawet po latach.

Organizatorem zbiórki na odbudowę pomnika Żelaznej Brygady w Pasiecznej jest Fundacja Studio Wschód oraz TVP Polonia. Wszelkie wpłaty na ten cel można dokonywać na specjalne subkonta:

- w PLN: 40 1540 1030 2103 7457 2565 0001
- w EURO: 83 1540 1030 2103 7457 2565 0003
- w USD: 56 1540 1030 2103 7457 2565 0004


W przypadku wpłat spoza Rzeczpospolitej Polski należy przed numerem konta wpisać: PL
Podajemy również kod swift dla Banku Ochrony Środowiska: EBOSPLPW



Kalendarium - II Brygada Legionów w latach 1914-1915

Rok 1914
4 września - złożenie przysięgi przez legionistów na krakowskich Błoniach
1 października - wyjazd II Brygady na front karpacki i pogranicze węgierskie
5 października - pierwsze walki II Brygady, starcia z kozakami kubańskimi pod Marmaros-Siget
12 października - II Brygada zajmuje pozycję pod Rafajłową i Nadwórną, przechodząc do działań w kierunku Stanisławowa
16 października - początek budowy słynnej "Drogi Polskiej" w Karpatach
24 października - zwycięstwa pod Rafajłową, Pasieczną i Nadwórną
26 października - zwycięski bój pod Cucyłowem
29 października - Polacy zmuszeni do odwrotu w bitwie pod Mołotkowem
26 listopada - II Brygada zostaje podzielona na dwie grupy. Pierwsza broni tak zwanej "Rzeczpospolitej Rafajłowskiej", druga udaje się na Huculszczyznę (m. in. bitwa pod Żabim)

Rok 1915
18 stycznia - zwycięstwo w bitwie pod Kirlibabą
23 stycznia - odparcie rosyjskich ataków pod Rafajłową i Bretianką
26 lutego - walki pod Jezupolem, Niżniowem i Tłumaczem. Rosjanie zostają wyparci za Zbrucz
13 czerwca - szarża ułanów II Brygady pod Rarańczą (porównywana do Samosierry)
18 października - przeniesienie II Brygady na front wołyński



Pomnik Żelaznej Brygady w Pasiecznej

W 2015 r. po raz pierwszy wraz z moimi uczniami z Zespołu Szkół im. ks. J. Dzierżonia w Pieszycach, porządkowałam mogiły naszych przodków na Ukrainie w mieście Nadwórna. Tam pomiędzy wieloma grobami stoi na wzgórzu pomnik Żelaznej Brygady, który zainspirował naszą grupę do poznania historii tej formacji wojskowej. Mieszkańcy Nadwórnej poinformowali nas, że takich pomników jest więcej i znajdują się w Mołotkowie, Pasiecznej, Rafajłowej, Zielonej i na Przełęczy Legionów w Gorganach. W trakcie pobytu udało nam się pojechać do Mołotkowa i uporządkować znajdujący się tam pomnik. O Żelaznej Brygadzie szukaliśmy informacji w internecie i wśród miejscowych, ale najlepszym wówczas źródłem informacji okazał się poznany przez nas w Nadwórnej mieszkaniec sąsiedniego Pieszycom miasta Dzierżoniowa, pan Adam Gajewski.

W trakcie kolejnej akcji porządkowania grobów w 2016 r. nasza grupa wolontariuszy postanowiła uporządkować kolejny pomnik Żelaznej Brygady. Uczniowie wybrali pomnik w Pasiecznej, gdyż z posiadanych informacji miał być najbardziej zaniedbanym pomnikiem Polskich Legionistów, co okazało się być prawdą. Tak więc wiele pracy kosztowało nas uporządkowanie pomnika i terenu wokół niego. Pomnik już wtedy nie był w dobrym stanie. Jego podstawa się kruszy, a niektóre elementy są ruchome. Niestety, zabrakło nam czasu na uporządkowanie mogił wokół pomnika, postanowiliśmy więc w kolejnym roku wykonać to zadanie.

Zanim pojechałam wraz z uczniami na kolejną akcję zostałam zaproszona wraz z moją córką, również wolontariuszką akcji "Mogiłę pradziada ocal od zapomnienia", do wzięcia w udziału w nagraniu reportażu o Żelaznej Brygadzie przez panią redaktor Grażynę Orłowską-Sondej. Odwiedziliśmy wspólnie mogiły Polskich Legionistów w Pasiecznej, Zielonej i Rafajłowej. W trakcie pobytu w Nadwórnej w czerwcu 2017 r. z Telewizją Wrocław odbyło się spotkanie w Starostwie Powiatowym Nadwórna, w którym uczestniczyli przedstawiciele władz powiatowych jak i miejskich. Wszyscy wyrazili chęć pomocy i współpracy w naszych działaniach w ramach porządkowania cmentarzy oraz odnawiania nagrobków i pomników w Nadwórnej i Pasiecznej. Dzięki temu spotkaniu udało się zaangażować w tegoroczną akcję młodzież z Pasiecznej, która razem z nami porządkowała teren wokół pomnika i mogiły w Pasiecznej, a następnie w Nadwórnej. Podczas prac na cmentarzu młodzież polsko-ukraińska dzieliła się wiedzą na temat Żelaznej Brygady oraz działań wojennych w trakcie I wojny światowej. Aby pogłębić wiedzę, udaliśmy się w dzień wolny na Przełęcz Legionów. To było niesamowite przeżycie wędrować drogą zbudowaną w górach przez legionistów w kilkadziesiąt godzin. Po dotarciu na przełęcz uporządkowaliśmy pomnik, złożyliśmy kwiaty i zapaliliśmy znicze w barwach narodowych oraz oddaliśmy cześć tam poległym, śpiewając pieśni patriotyczne. Nie można nie wspomnieć o okopach zbudowanych przez naszych żołnierzy, które są znakiem ówczesnych działań wojennych. Wracając do Nadwórnej, zatrzymaliśmy się w Rafajłowej i Zielonej przy kolejnych pomnikach Żelaznej Brygady i, podobnie jak w innych miejscach pamięci odwiedzanych przez nas, złożyliśmy kwiaty i znicze.

Nasza grupa odwiedziła już wszystkie znane nam mogiły Żelaznej Brygady. Każda z nich jest wyjątkowa i skłania do refleksji i zadumy, ale ta w Pasiecznej jest najbardziej zapomniana i wymaga pracy. Nasza grupa z pewnością w przyszłym roku po raz kolejny będzie porządkować cmentarz w Pasiecznej z polskimi mogiłami i nie zapomnimy o pomnikach polskich legionistów.

Bernadetta Szczypka

(aby powiększyć - kliknij w zdjęcie)





MOGIŁĘ PRADZIADA OCAL OD ZAPOMNIENIA - UKRAINA 2017
Akcja 8-18 lipca 2017 r.



Już po raz ósmy uczniowie dolnośląskich szkół wraz z opiekunami wyjeżdżają na Kresy, aby porządkować zapomniane, polskie nekropolie. Akcja Fundacji Studio Wschód i Kuratorium Oświaty we Wrocławiu, pod patronatem Telewizji Polskiej zdobywa coraz więcej zwolenników. Podczas tegorocznych wakacji ponad 1100 młodych wolontariuszy pracować będzie na 130 cmentarzach położonych w okolicach Lwowa, Stanisławowa, Tarnopola, na Podolu i Wołyniu. Niektóre grupy będą kontynuować dzieło rozpoczęte już w poprzednich latach. Są nekropolie rozległe i bardzo zniszczone, którym trzeba poświecić więcej starań. W tym roku rozpoczniemy prace na kolejnych 30 nowych cmentarzach. Wszystkie porządkowane mogiły będą sfotografowane i udokumentowane, a kolejne spisy grobów pojawią się na stronie internetowej. Młodzież nie tylko poświęca czas na pielęgnowaniu mogił, ale również odwiedza miejsca związane z polską historią na Kresach, nawiązuje kontakty ze swymi ukraińskimi kolegami, zaprasza ich do współpracy, ale również do poznania naszego kraju. Wiele szkół ukraińskich i polskich podpisało już porozumienia o współpracy, a samorządowcy po jednej i drugiej stronie granicy zawarli umowy partnerskie. Przyjaźń między tymi miastami i gminami rozpoczynała się często na cmentarzu.




Kamień węgielny pod budowę Domu Spotkań z Kresami

W Straszowicach pod Wołowem powstanie Dom Spotkań z Kresami. W sobotę 1 lipca 2017 r. poświęcenia kamienia węgielnego pod jego budowę dokonał kardynał Henryk Gulbinowicz, który od lat marzył o stworzeniu takiego miejsca. Stanie się ono "domem" dla wszystkich kochających Kresy, w którym naoczni świadkowie historii przekazywać będą młodszym pokoleniom świadectwo swojego życia i umiłowania ojczyzny. W uroczystej mszy św. w kościele pw. Św. Wawrzyńca w Wołowie, sprawowanej przez JE bpa Edwarda Janiaka uczestniczyli m.in. goście: samorządowcy, dr Tadeusz Samborski z Urzędu Marszałkowskiego oraz inicjatorki Akcji MOGIŁĘ PRADZIADA OCAL OD ZAPOMNIENIA - Grażyna Orłowska-Sondej i Beata Pawłowicz, przedstawiciele wolontariuszy, poczty sztandarowe z dolnośląskich i opolskich szkół. W miejscu, gdzie stanie Dom Spotkań z Kresami jego patron, kardynał Henryk Gulbinowicz posadził dąb - symbol Jezusa Chrystusa i Marii Dziewicy: siły wiary, cnoty oraz przezwyciężania przeciwności losu.

(aby powiększyć - kliknij w zdjęcie)



Kresowy Piknik Patriotyczny w Krzyżowej

W dniach 25-26 czerwca 2017 r. w Międzynarodowym Centrum Konferencyjnym w Krzyżowej k. Świdnicy już po raz drugi odbył się Patriotyczny Piknik, podczas którego wolontariusze Akcji MOGIŁĘ PRADZIADA OCAL OD ZAPOMNIENIA zameldowali gotowość do kolejnego wyjazdu na Kresy. W lipcu ponad 1200 osób porządkować będzie 127 polskich cmentarzy na Ukrainie.

Gośćmi specjalnymi Pikniku byli samorządowcy, naczelnik Iwona Kozłowska z Ministerstwa Spraw Zagranicznych, płk Mieczysław Struś z Międzynarodowego Motocyklowego Rajdu Katyńskiego.
Wolontariusze wysłuchali pasjonującego wykładu o Kresach, który wygłosił Tomasz Kuba Kozłowski, z Domu Spotkań z Historią. Autor książki "Świat Kresów" pokazał młodzieży dawne polskie ziemie z nieco innej perspektywy i zwrócił uwagę na wiele istotnych kwestii, które mają znaczenie do dzisiaj. Do Krzyżowej przyjechał zespół "Lilia" z Sądowej Wiszni, gdzie wolontariusze porządkują polski cmentarz. Dzieci z tego miasta, kultywując narodową kulturą, podziękowały za pomoc i zaprezentowały patriotyczne pieśni. Wolontariusze wysłuchali również praktycznych rad dotyczących pracy na nekropoliach, a także otrzymali wskazówki dotyczące organizacyjnej strony takiego wyjazdu. Wieczorem miejsce miało ognisko integracyjne. Przy akompaniamencie gitar wolontariusze śpiewali patriotyczne piosenki, które z pewnością będą rozbrzmiewać również na Kresach.

(aby powiększyć - kliknij w zdjęcie)



Uwaga!!! Wpłaty związane z akcją
"Mogiłę Pradziada Ocal od Zapomnienia"
prosimy kierować na konto Fundacji STUDIA WSCHÓD:
40 1540 1030 2103 7457 2565 0001
KRS: 0000570948